11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Marmara Grubu Vakfı tarafından düzenlenen 29. Avrasya Ekonomi Zirvesi’nde yaptığı konuşmada, dünya düzeninin giderek belirsizleştiğine dikkat çekti. Gül, küresel liderlerin temel etik değerlerden uzaklaştığını ve çıkarları uğruna bu değerleri göz ardı ettiğini ifade etti.
Zirvede, Avrupa Birliği’nin geleceği üzerine yapılan tartışmalarda Gül, dünyayı yöneten liderlerin söylemlerindeki değişimin altını çizerek, “Demokrasi, insan hakları ve uluslararası hukuk artık gündeme gelmiyor” dedi. Filistin, Lübnan ve İran’daki olayların, mevcut durumun çarpıcı örnekleri olduğunu belirten Gül, ABD’nin İsrail’in hukuksuz tutumunu meşrulaştırma çabasının, uluslararası normları zayıflatarak dünyayı “güç temelli” bir kaosa sürüklediğini vurguladı.
Gül, İran’daki durumu ele alarak, bölgedeki güç dinamiklerinin köklü bir değişim yaşadığını ifade etti. ABD’nin Orta Doğu’daki rolünün artık sorgulandığını, bu ülkenin güvenlik sağlamak yerine saldırgan bir tutum sergilediğini dile getirdi. Gül, Orta Doğu’daki ülkelerin yavaş yavaş ABD’den uzaklaşmaya başlayacağına ve alternatif güvenlik politikalarına yönelme ihtiyacına dikkat çekti.
Avrupa’ya yönelik çağrısında Gül, kıtanın sadece AB ile sınırlı olmadığını hatırlatarak, “Dar bir Avrupa anlayışı yerine daha geniş bir Avrupa perspektifi benimsemek zorundayız. Demokrasi ve hukukun yaygınlaştığı Avrupa Konseyi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi gibi kuruluşlar, bu geniş Avrupa anlayışını temsil ediyor” dedi. Ayrıca, güvenlik alanında Türkiye ile İngiltere’nin ötesinde daha kapsayıcı bir işbirliği gerektiğini ifade etti.
Gül, gelişen teknolojilerin ahlaki sınırları nasıl zorladığını ve özellikle savaşlarda kullanılan yapay zekanın tehditlerine vurgu yaptı. Gazze ve İran’daki yapay zeka uygulamalarını eleştiren Gül, bu tür teknolojilerin yanı sıra Bitcoin gibi kontrol edilmesi zor finansal araçların da uluslararası işbirliği ile denetlenmesi gerektiğini kaydetti.
Ekonomik kalkınmanın sağlanabilmesi için ülkelerin iç dinamiklerini güçlendirmesi gerektiğini hatırlatan Gül, “Şeffaflık ve hukukun üstünlüğü, kalıcı refah için gereklidir. Her ülkenin iç düzeni ne kadar sağlam olursa, ekonomik büyüme o kadar hızlı gerçekleşir” şeklinde konuştu.
Konuşmasının sonunda Gül, “Eğer daha düşük standartlarda bir demokrasiye, zayıf bir hukuka ve insan haklarına razı olursak, bu gelecekte daha büyük sorunlara yol açar” diyerek uyarıda bulundu. Gül’ün katıldığı Küresel Liderleri Diyaloğu’nda birçok eski lider de yer aldı, bu da zirvenin uluslararası boyutunu güçlendirdi.
About the Author
